Jarosław Tomasiewicz
Zło w imię dobra. Zjawisko przemocy w polityce

Adam Krawczyk, recenzja

Książka Jarosława Tomasiewicza „Zło w imię dobra” prezentuje wachlarz ideologii ekstremizmu politycznego w XX wieku. Główny nacisk autor położył na zaprezentowaniu czytelnikowi radykalnych myśli, które stały się punktem wyjściowym do dokonywanych w późniejszym czasie aktów przemocy - od ludobójstw poprzez terror państwowy, na aktach terroryzmu czy teorii oporu niekierowanego kończąc. Autor staje się jedynie obiektywnym narratorem, czy wręcz przewodnikiem w ukazaniu czytelnikowi haseł czy doktryn politycznych, które wielokrotnie w imię szczytnych celów nawoływały do stosowania różnorakich form przemocy. W publikacji komentarz autora ograniczony jest jedynie do niezbędnego minimum, dzięki licznym tekstom źródłowym, sam czytelnik poprzez kontakt z tekstem źródłowym ma możliwość poznania radykalnych ideologii politycznych i ich własnej interpretacji. To właśnie liczne dokumenty, programy, odezwy, manifesty stanowią największą wartość tej publikacji. W żadnej innej książce nie odnajdziemy tak wielu i tak różnych źródeł. W ich doborze Jarosław Tomasiewicz nie kieruje się żadnymi afiliacjami czy sympatiami politycznymi prezentując skrajne postawy zarówno wśród lewicy jak i prawicy, religijnych radykałów, goszystów czy ekoterrorystów i wielu innych. Ogrom wiedzy autora można dostrzec poprzez swobodę z jaką porusza się w gąszczu dziesiątek ideologii, doktryn czy myśli XX-wiecznych ekstremistów.

Autor wielokrotnie posługuje się paralelą prezentując zbieżność ideologiczną ugrupowań ekstremistycznych. Tomasiewicz ukazuje odradzanie się podobnych idei i haseł radykalnych w różnych miejscach i okresach historycznych. Taka metodologia dominuje w każdym rozdziale książki – nihilizm Nieczajewa – ideologia zniszczenia w której budowa nowego społeczeństwa jest równie ważna co sam proces anihilacji, odnajduje swoich piewców w hasłach Czerwonych Khmerów czy anarchistycznego Ludowego Frontu Wyzwolenia. Mistyczny nacjonalizm Corneliu Zelea Codreanu z hasłami stworzenia nowego człowieka, przemiany duchowej i zdolności do poświęcenia (jedna z głównych cech legionisty Michała Archanioła) autor dostrzega w dzisiejszym brytyjskim ugrupowaniu National Front i działaczu tej organizacji Dereku Hollandzie. Modus operandi partyzantki miejskiej której podwaliny ideologiczne stworzył Carlos Marighella autor widzi w zbrojnych grupach w Argentynie, Urugwaju czy zachodnioeuropejskim terroryzmie lewicowym z lat 60-tych i 70-tych. Opisując walkę ludową autor swobodnie przechodzi od maoistowskiej wojny totalnej do teorii walki partyzanckiej Che Guevary. W takiej percepcji proces historyczny radykalnych ideologii ma charakter sinusoidalny, po osiągnięciu apogeum swojej popularności tracą one na znaczeniu, by ponownie odrodzić się po latach w innym miejscu. Większość prezentowanych ideologii opiera się na prostym schemacie ukazującym zantagonizowany świat, gdzie linia podziału zależna jest od głoszonej doktryny. Dla wolnościowca wrogiem staje się państwowiec, dla komunisty kapitalista itd.

Książka Jarosława Tomasiewicza jest ewenementem na polskim rynku wydawniczym nie tylko ze względu na wartość merytoryczną, jest również swoistą hybrydą w pozytywnym znaczeniu, łączącą w sobie cechy publikacji popularno-naukowej czy wręcz podręcznikowej z elementami monografii naukowej. Autor podaje do każdego prezentowanego zagadnienia bibliografię, umieszcza słowniczek wyjaśniający trudne dla czytelnika terminy, biogramy czołowych propagatorów radykalnych idei politycznych czy tematy do przemyśleń dla czytelnika.

Publikację tą należy polecić wszystkim którzy chcą się dowiedzieć co pcha ludzi do popełniania potwornych zbrodni, które ideologie stoją za aktami terroryzmu, które hasła początkowo umiarkowane zostały poddane radykalnej nadinterpretacji, by służyły wytłumaczeniu przemocy. Nie da się zapobiegać przemocy politycznej nie wiedząc w imię ziszczenia się jakich idei została ona zastosowana, ta książka wymienia ja prawie wszystkie.